Waarom slimme systemen pas werken als je je gedrag aanpast.

Onlangs las ik dat de besparing van de slimme meter veel lager uitvalt dan verwacht. In de retail hoor ik dat ook vaak: het systeem werkt niet. Dan vraag ik aan de leidinggevende: “Heb je het gedrag wel in lijn gebracht met het systeem? Of had je verwacht dat het vanzelf gaat?”

In het artikel werd gelukkig onderkend dat mensen nog moesten wennen aan het systeem, maar toen er twee regels verder werd geopperd om het beleid aan te passen werd ik kriebelig. Ik moest denken aan de vele koerswijzigingen binnen organisaties zonder dat men de gedragsverandering daarbij voldoende begeleid. Zonde.

Een supermarkt zit vol met slimme meters. Softwareprogrammeurs bedenken goede pakketten om bijvoorbeeld loonkosten te besparen. Vaak blijkt einde van het jaar echter dat de verkochte besparing uitblijft. Conclusie en terechte feedback van de leverancier is dan vaak: het gedrag moet wel worden aangepast. Bij verkoop en implementatie wordt gedrag veelal onderschat.

Ik zie in veel winkels ook dat ondernemers niet precies weten of zij de te verwachten loonkostenbesparing gerealiseerd hebben sinds zij werken met een nieuw plansysteem. Men legt de oorzaak dan ergens anders, soms de leverancier. En vaak ten onrechte. Want het probleem is nogmaals: je moet wel wat doen. Wel wat wezenlijk veranderen.

Dan zijn er bijvoorbeeld wel verschillende afdelingen toegekend in het loonkostensysteem (Houdbaar/Vers/Kassa) maar is er geen eindverantwoordelijke voor die afdeling. Ook al is er wel een teamleider die de planning maakt en ziet dat hij onder of boven loonkostenbudget plant, hij is niet verantwoordelijk gemaakt voor die begroting. Het gevolg is geen echte betrokkenheid voor de loonkosten en dus geen juiste prikkel om het maximale eruit te halen. Ja sturen op uren, maar dat werkt niet.

Mijn advies is dan ook: realiseer je dat een pakket vaak goed is uitgedacht door een slimme pionier. Zijn gedrag was er al klaar voor, stond destijds in de startstand van veranderen. Koop je zo’n pakket van een pionier met een inmiddels succesvol bedrijf, wees je er dan van bewust dat je in je gedragspatroon een paar jaar achterstand hebt. Met andere woorden, jouw gedragsverandering kost tijd. Focus je daar op. Dan realiseer je de gewenste besparing sneller dan wanneer je op de oude werkwijze doorploetert en hoopt op een beter resultaat.

Dat maakt ook de kernvraag aan je leverancier anders, namelijk: hoe kan mijn organisatie zichzelf zo snel mogelijk jouw denkwijze aanleren?

Zo is het immers ook met de slimme meter. Het vergt ander gedrag van de consument om de besparing te realiseren. Je kunt natuurlijk ook klagen bij je leverancier en eisen dat ze het systeem aanpassen aan jouw wensen. Veelal zonde van ieders energie. Stop die energie in gedragsverandering. Pittiger, maar zeker effectiever.

© 2019 Van den Hout Consultancy